Öz'e Dönüş ve Yokluğun Doğumu: Varlık Yokluktan Doğar
Önceki 39. Öğretide, kainatı ayakta tutan "Bir"lik ilkesini, yeşim taşı gibi kırılgan bir süs olmak yerine sıradan ve sarsılmaz bir kaya gibi durmanın erdemini incelemiştik. Lao Tzu, 40. Bölümde Tao Te Ching külliyatının en kısa, en damıtılmış ve kozmolojik açıdan en derin dizelerini önümüze koyar: Toplamda sadece 21 Çince karakterden oluşan, ancak modern kuantum fiziğini bile selamlayan saf bir evren formülü.
İnsanoğlu sürekli ileriye gitmek, büyümek, hızlanmak ve somut nesneler biriktirmek üzerine bir uygarlık kurmuştur. Güç denince akla kas, zenginlik denince nesne, varoluş denince madde gelir. Oysa Lao Tzu evrenin işleyiş ritmini iki temel cümleye indirger: Hayatın gerçek yönü dışarıya doğru sonsuz bir koşu değil, "köklere ve kaynağa geri dönüştür" (Fǎn). Ve bütün somut varlıklar, biçimsiz ve görünmez bir "boşluktan / yokluktan" (Wú) türer.
"Geriye dönüş (Fǎn); Tao'nun hareketidir.
Uysallık ve esneklik (Ruò); Tao'nun işleyiş yöntemidir.
Göğün altındaki bütün varlıklar 'Var' olandan (Yǒu) doğar;
'Var' olan ise 'Yok' olandan (Wú) doğar."
1. Geriye Dönüş Tao'nun Hareketidir: Fǎn Zhě Dào Zhī Dòng (反者道之動)
Modern insan lineer düşünür: Doğdun, büyüyeceksin, daha çok kazanacaksın, daha yükseğe çıkacaksın... Oysa doğada hiçbir şey tek yönde sonsuza kadar uzanmaz. Güneş batar ve geceye döner; yaprak sararır ve toprağa döner; nefes verilir ve yeniden ciğerlere döner; denizden buharlaşan su yağmur olup yine denize döner.
Lao Tzu'nun Fǎn (反 - Geriye Dönüş / Zıddına Dönüş) dediği ilke, hayatın en büyük sığınağıdır. Bir şey aşırılaştığında zıddına döner. İnsan da dış dünyanın karmaşasından, hırslarından ve gürültüsünden yorulduğunda; ileriye doğru debelenmek yerine kendi iç sessizliğine, kaynağına ve çocuksu sadeliğine geri dönmelidir. İyileşme, ileriye kaçmakla değil; öze geri dönmekle başlar.
2. Uysallık ve Zayıflık Tao'nun Yöntemidir: Ruò Zhě Dào Zhī Yòng (弱者道之用)
Dünya sertliği, baskıyı, kas gücünü ve direnmeyi yüceltir. Fakat Lao Tzu ısrarla fısıldar: "Tao'nun kullandığı yöntem zayıflık ve uysallıktır."
Yeni doğan bir bebek yumuşacıktır, savunmasız görünür ama hayat doludur; öldüğünde ise beden katılaşır ve kaskatı kesilir. Yeşil bir filiz narin ve bükülebilirdir; kuruyan bir ağaç dalı ise serttir ve ilk rüzgarda çatlar. Tao, katı olanın içine nüfuz etmek için su gibi yumuşak, bükülebilir ve uysal olanı kullanır. Hayatta direnç göstermeyi bırakan, esneyen ve alttan alan insan; Tao'nun en güçlü enstrümanına dönüşür.
3. Varlık Yokluktan Doğar: Yǒu Shēng Yú Wú (有生於無)
Öğretinin ikinci yarısı varoluşun en derin metafizik sırrını fısıldar:
- Gördüğümüz ağaçlar, dağlar, binalar, bedenler... Bütün bunlar somut dünyadır (Yǒu - Varlık).
- Fakat o tohumun büyümesi için yer açan boşluk nedir? Gökyüzünün kendisi nedir? Bir çömleğin içine su koymamızı sağlayan o çömleğin içindeki boşluk nedir?
- İşte o görünmeyen, elle tutulamayan boşluk Wú (無 - Yokluk / Potansiyel Alanı)'dur.
Kuantum fiziği bugün atomun %99.9999'unun "boşluk" olduğunu, maddelerin bu kuantum dalgalanma boşluğundan enerjiye ve parçacığa dönüştüğünü söylüyor. Lao Tzu 2500 yıl önce bunu sezmiştir: Somut olan her şey, biçimsiz ve sessiz olan o yokluk pınarından beslenir. Zihnini düşüncelerle tıka basa dolduran insan hiçbir şey üretemez; ancak zihninde bir "boşluk" açan insan yaratıcılığa ve aydınlanmaya alan tanır.
4. Günlük Hayatta Boşluğun ve Geri Dönüşün Sanatı
40. Öğreti hayatımızı sadeleştirmek için bize iki devasa anahtar verir:
- Dur ve Geri Çekil: Her sorunu daha çok konuşarak, daha çok zorlayarak ya da daha çok çalışarak çözemezsin. Bazen en büyük çözüm geri çekilmek, susmak ve nefesine dönmektir.
- Hayatında Boşluk Bırak: Gününü saniye saniye planlama, evini eşyalarla doldurma, zihnini sürekli bildirimlerle boğma. Boşluk bırak ki, içine yeni bir ilham, yeni bir neşe ve Tao'nun bereketi dolabilsin.
Düşüncenizi Paylaşın
Yorumlarınız ve bakış açınız benim için çok değerli.